Polska współtworzy europejskie standardy w ochronie pasażerów. Ujawniono, jak faktycznie zapinamy pasy i przewozimy dzieci!
Bezpieczeństwo osób podróżujących samochodami, w tym dzieci przewożonych w fotelikach, znalazło się w centrum europejskich analiz dotyczących ruchu drogowego. Jak wynika z raportu Trendline 2022–2025 “Data collection and analysis of road safety KPIs in Europe”– opublikowanego przez Unię Europejską, Polska aktywnie uczestniczy w tworzeniu i wdrażaniu kluczowych wskaźników bezpieczeństwa ruchu drogowego, które pozwalają lepiej chronić pasażerów i ograniczać liczbę ofiar wypadków.
Raport Trendline 2022–2025 został zrealizowany z udziałem 29 krajów (25 państw członkowskich Unii Europejskiej oraz czterech krajów obserwujących). Projekt stanowi kontynuację wcześniejszej inicjatywy Baseline i koncentruje się na gromadzeniu oraz analizie danych dotyczących kluczowych wskaźników efektywności (KPI) w obszarze bezpieczeństwa ruchu drogowego.
Jednym z istotnych elementów raportu są wskaźniki odnoszące się do ochrony pasażerów, w tym korzystania z pasów bezpieczeństwa oraz urządzeń przytrzymujących dzieci. Dane te umożliwiają ocenę, w jakim stopniu użytkownicy dróg stosują podstawowe środki ochrony, które mają bezpośredni wpływ na ograniczenie skutków wypadków drogowych.
Polska, reprezentowana przez Instytut Transportu Samochodowego (ITS), uczestniczyła w wyznaczaniu pięciu z ośmiu kluczowych wskaźników bezpieczeństwa ruchu drogowego, w tym dotyczących zachowań uczestników ruchu. W ramach projektu realizowane były również prace związane z testowaniem metodologii nowych, eksperymentalnych wskaźników, które w przyszłości mogą poszerzyć zakres monitorowania bezpieczeństwa pasażerów.
Raport Trendline podkreśla znaczenie systematycznego i porównywalnego zbierania danych w całej Europie. Ujednolicone podejście do monitorowania takich elementów jak stosowanie pasów bezpieczeństwa czy przewożenie dzieci w odpowiednich fotelikach pozwala państwom członkowskim lepiej identyfikować obszary wymagające działań oraz planować skuteczniejsze polityki bezpieczeństwa ruchu drogowego.
Przepisy są – problemem jest zachowanie
Jednym z najważniejszych wniosków płynących z raportu jest fakt, że brak regulacji nie jest dziś głównym problemem. Większość państw UE posiada przepisy dotyczące:
- obowiązku zapinania pasów,
- przewożenia dzieci w fotelikach,
- limitów prędkości,
- jazdy pod wpływem alkoholu.
Mimo to dane KPI pokazują wyraźne luki w ich przestrzeganiu. Szczególnie widoczne są one:
- w obszarach miejskich, gdzie przekraczanie prędkości jest powszechne,
- na tylnych siedzeniach samochodów, gdzie użycie pasów bezpieczeństwa jest wyraźnie niższe niż z przodu,
- w codziennych, krótkich podróżach, które kierowcy często traktują jako „mniej ryzykowne”.
Raport Trendline prowadzi do jednoznacznego wniosku: o bezpieczeństwie na drogach coraz rzadziej decyduje prawo, a coraz częściej nawyki i konsekwencja ich egzekwowania.
Foteliki dziecięce: wysoka dostępność, nieprawidłowe użytkowanie
Stosowanie fotelików dziecięcych zostało uznane za jeden z kluczowych wskaźników bezpieczeństwa. Z analiz wynika, że w wielu krajach foteliki są powszechnie używane, jednak sam fakt ich obecności w pojeździe nie zawsze gwarantuje realną ochronę.
Trendline zwraca uwagę na potrzebę:
- dokładniejszego monitorowania prawidłowości montażu fotelików,
- oceny, czy są one odpowiednio dobrane do wzrostu i wagi dziecka,
- badania faktycznych praktyk, a nie tylko deklaracji kierowców.
To prowadzi do ważnego wniosku: fotelik źle zamontowany lub nieprawidłowo używany może znacząco ograniczyć swoją funkcję ochronną.
Duże miasta, czyli nowe centrum ryzyka
Zestawienie wskaźników Trendline jasno pokazuje, że największe wyzwania bezpieczeństwa koncentrują się dziś w dużych miastach. To tam:
- dochodzi do największej liczby interakcji między samochodami a pieszymi i rowerzystami,
- prędkości są często przekraczane,
- skutki wypadków dla niechronionych uczestników ruchu (np. piesi) bywają najpoważniejsze.
Raport sugeruje, że przyszłość poprawy bezpieczeństwa drogowego w Europie będzie w dużej mierze zależeć od:
- skutecznego egzekwowania limitów prędkości w miastach,
- rozwoju stref wolniejszego ruchu,
- bezpiecznej infrastruktury w rejonach szkół, osiedli i przejść dla pieszych.
Co dalej z bezpieczeństwem na drogach?
Analiza raportu Trendline 2022–2025 prowadzi do kilku kluczowych wniosków:
- Największy potencjał poprawy leży w zachowaniach, nie w tworzeniu nowych przepisów.
- Bezpieczeństwo dzieci w samochodach wymaga nie tylko fotelików, ale wiedzy i kontroli ich prawidłowego użycia.
- Miasta powinny stać się priorytetem działań na rzecz bezpieczeństwa ruchu drogowego.
- Dane KPI muszą być aktywnie wykorzystywane w polityce publicznej, a nie pozostawać jedynie elementem raportów.
Raport Trendline 2022–2025 to najobszerniejsze jak dotąd źródło porównywalnych danych o bezpieczeństwie ruchu drogowego w Europie. Pokazuje on jasno, że postęp w zmniejszaniu liczby ofiar jest możliwy, ale wymaga systemowych działań, tj. edukacji, egzekwowania przepisów i mądrego planowania infrastruktury. Szczególnie w obszarach takich jak stosowanie fotelików dziecięcych i pasów bezpieczeństwa czy ograniczanie prędkości w miastach, dane KPI mogą stać się kluczem do realnej poprawy bezpieczeństwa.
Źródła: